Izbor rotirajućih instrumenata u restauraciji zuba ispunima – 1. deo

Prof. dr Jugoslav Ilić

Upravnik Klinike za bolesti zuba, Stomatološkog fakulteta u Beogradu

 

 

Uspešnost i dugotrajnost postavljenih zubnih ispuna zavisi od izvođenja svake faze restaurativne procedure. Međutim, značaj početnih faza restaurativnog postupka, kao što je preparacija kaviteta, često bude nedovoljno istaknut.

 

PRAVILAN IZBOR ROTIRAJUĆIH INSTRUMENATA

 

Od pravilnog izbora rotirajućih instrumenata zavisi efikasnost i uspešnost postizanja željenog oblika kaviteta, ali i trajanje samog postupka preparacije, prevencija neželjenih oštećenja zubnih tkiva i komfor pacijenta i stomatologa. U restaurativnoj proceduri je od izuzetnog značaja poznavanje dostupnih oblika, materijala od kojih mogu biti izrađeni kao i efekata koji se upotrebom svake vrste svrdala mogu postići. Ne sme se zanemariti ni značaj rotirajućih instrumenata za kvalitetno izvođenje završnih postupaka u restaurativnoj proceduri: okluzalnog uravnoteženja, finiranja i poliranja ispuna. Imajući u vidu da je broj stručnih tekstova koji se bave problematikom izbora rotirajućih instrumenata u restaurativnoj proceduri mali u odnosu na one koji se odnose na druge aspekte postupka postave ispuna, cilj ovog teksta je bio da opiše osnovne parametre koji su od značaja za pravilan izbor rotirajućih instrumenata potrebnih za uspešno i efikasno izvođenje restaurativnog postupka. Posebana pažnja je posvećena opisu inovacija koje dentalna industrija uvodi u dizajn ove vrste instrumenata.

 

Dominantni materijali koji se u današnjoj dentalnoj industriji koriste za izradu radnog dela rotirajućih instrumenata su dijamantski opiljci različite granulacije i volframovim karbidom ojačani čelik. Druga grupa se naziva karbidnim svrdlima i svoju aktivnost ostvaruje sečenjem površine po kojoj se aktivira.

 

KAKO SU OBELEŽENA

 

Dijamantska svrdla su izrađena od dijamantskih opiljaka fiksiranih na čeličnu osnovu radnog dela svrdla. Osnovna upotreba je za rad u gleđi, ali i dentinu koji nije karijesno izmenjen. U zavisnosti od veličine dijamantskih opiljaka postoje šest vrsta dijamantskih svrdala čije je i indikaciono područje različito (Slika1).

Slika 1.

 

Svrdla sa veoma grubim dijamantskim zrnom obeležena su crnim prstenom na dršci instrumenta i obično se koriste za brzo uklanjanje veće količine tvrdog zubnog tkiva npr. za ekstenzije u zdravo zubno tkivo. Mogu se upotrebiti i za uklanjanje starih amalgamskih i kompozitnih ispuna, a za sobom ostavljaju vrlo neravnu površinu.

 

Svrdla sa grubim i srednjim zrnom su obeležena zelenim i plavim prstenom na dršci i koriste se za uobičajne postupke uklanjanja tvrdog zubnog tkiva tokom preparacije kaviteta.

 

Svrdla sa finim, veoma finim i ultrafinim zrnom se tokom preparacije kaviteta koriste za zakošavanje gleđi i glačanje zidova prethodno ispreparisanih kaviteta. Koriste se i za uklanjanje viška vezanog materijala sa kompozitnih i drugih vrsta ispuna kao i za postupke finiranja ispuna.

 

Osim finoće zrna, za svrdla je značajan i oblik radnog dela. U restaurativnoj proceduri se najčešće koriste sledeći oblici: okrugla svrdla – za otvaranje kaviteta, kruškasta – za davanje takozvanog adhezivnog oblika kaviteta, fisurna cilindrična – za postizanje paraleliteta zidova, fisurna konična – za divergenciju zidova kod preparacije za indirektne ispune, plamičasto – za zakošavanje gleđi i uklanjanje viškova sa rubova kaviteta, oblika bejzbol lopte – za modelovanja okluzalne površine.

 

ABAKUS – specijalan dijamant

 

Dizajnirane su i specijalne vrste dijamantskih svrdala. Tako kompanija NTI nudi Abacus® seriju koja ima veću gustinu dijamantskog zrna u odnosu na standardna svrdla što omogućava efikasniji rad i bržu preparaciju. Takođe, postignuta je ravnomerna distribucija praznih prostora između dijamantskih zrna, a ovi prostori su posebnom prevlakom učinjeni veoma glatkim što olakšava eliminaciju opiljaka zubnog tkiva sa instrumenta tokom rada (Slika 2).

 

 

TURBO – spirala za brže hlađenje

 

Druga specijalna vrsta dijamantskih instrumenata proizvođača NTI su svrdla turbo serije koja imaju spiralnu zonu duž radnog dela na koju nisu naneta dijamantska zrna (Slika 3). Ovo olakšava uklanjanje ostataka tkiva tokom rada kao i brži dovod vode do površine zuba koja se obrađuje. Time se ubrzava preparacija, snižava temperatura na površini zuba i smanjuje verovatnoća oštećenja zubne pulpe. Ova svrdla se preporučuju kako za preparaciju kaviteta tako i za uklanjanje starih ispuna. Samočišćenje ovih svrdala od opiljaka nastalih tokom rada, koje je postignuto prisustvom glatke spiralne zone, značajno produžava upotrebni vek ovih svrdala što ih čini vrlo isplativim.Još veća poboljšanja u efikasnosti se postižu turbo dijamantskim svrdlima iz Abacus® serije koja imaju osobine obe grupe instrumenata.

 

IN PREP = 30 sec

 

Posebno olakšanje u preparaciji kaviteta daje InPrep® svrdlo (Slika 4). To je dijamantsko svrdlo posebnog dizajna. Naime, prelaz bočnih strana u vrh instrumenta je zaobljen što je značajno za postizanje adhezivnog tipa preparacije. Površina vrha svrdla ima zonu bez dijamatskog zrna koja je za jedan stoti deo milimetra viša od ostatka instrumenta. Time se sprečava preterano produbljivanje kaviteta i smanjuje verovatnoća oštećenja zubne pulpe tokom preparacije vrlo dubokih kaviteta. Kada je ipak potrebno produbiti kavitet, svrdlo treba tokom rada inklinirati u stranu. InPrep® svrdlo omogućava da se isključivo njegovom upotrebom završi čitava preparacija kaviteta što znatno skraćuje vreme potrebno za njeno izvođenje. Prema navodima proizvođača, preparaciju kaviteta je moguće izvesti za samo 30 sekundi. Svrdlo je pogodno i za preparacije za indirektne ispune jer postoji i u vidu 6% koničnog fisurnog svrdla.

 

 

Dijamantski instrumenti manjeg zrna (veoma fini i superfni) koriste se za finiranje kompozitnih ispuna (Slika 5). Posebno je zanimljiv dizajn tzv. Lazzy bur svrdla (Slika 6). Namenjeno je jednofaznom finiranju kompozitnih ispuna pri čemu se istovremeno uklanja višak sa padina kvržica i modeluje okluzalna površina.

 

LITERATURA

1. Vujašković M. Oprema i instrumenti u restaurativnoj proceduri. U: Živković S. (urednik) Osnovi restaurativne stomatologije. Data Status, Beograd, 2019. 103-117.

2. Kidd EAM et al. Instruments and handpieces. U: Kidd EAM(urednik). Pickard’s manual of operative dentistry. Eight edition. Oxford University press, Oxford, 2003. 93-106.

3. NTI New technology instruments. Rotary dental instruments. 5th edition. NTI, Kahla, Germany, 2019.

 

Zahvaljujem dr Vojislavu Komleniću na velikoj pomoći u izradi fotografija za ovaj tekst.

Napravite svoj set za brušenje!


Akcija!
Dijamanti 5+1

Dijamant turbinski za brušenje 5+1

1,500.00RSD 1,250.00RSD

Isporuka

Poštarina

  • Borer dijamant turbinski za brušenje 5+1. Veličina, oblik i finoća po izboru.
  • Prilikom kupovine u napomeni napišite šifru i veličinu borera ili jednostavno poručite 6, a mi ćemo Vam naplatiti 5!
  • Akcija se ondosi na borere po ceni od 250 dinara, ne odnosi se na okrugle i obrnuto konične.
Share on FacebookGoogle+Tweet about this on Twitter